مرحلهء سوم : اين درد درون جان انسان هم اثر گذاشته و باور انسان عوض مىشود كه كار بد در نظرش افتخار و نشانهء شخصيّت و تمدّن و كار خوب در نظرش بى ارزش مىشود . اين مراحل سه گانه منحصر به امر به معروف و نهى از منكر نيست ، بلكه در تمام گناهان اين مراحل وجود دارد و انسان قدم به قدم به گناه نزديك مىشود ؛ اوّل بىتفاوت شدن است كه براى او گناه يا ثواب فرقى نمىكند ، دوم كم كم جبهه‌گيرى كرده و دعوت به عصيان و نهى از اطاعت مىكند ، سوم كار به جايى مىرسد كه تشخيص او عوض مىشود و گناه را فضيلت مىداند ، اين مرحله‌اى است كه بازگشت از آن مشكل است ، چون پل‌هاى پشت سرش را خراب كرده است . اين همان چيزى است كه در تعبير جالبى از امام على عليه السلام آمده است : « فَمَن لَم يَعْرِفْ بِقَلْبِهِ مَعْرُوفاً وَلَم يُنكِرْ مُنكَراً ، قُلِبَ فَجُعِلَ أعلاهُ أسفَلَهُ ، وَاسفَلُهُ أعْلَاهُ ؛ آن كس كه حتّى با قلبش به طرفدارى از نيكيها و مبارزه با منكرات برنخيزد ، قلبش واژگون و بالاى آن پايين و پايين آن بالا مىشود ( يعنى حسّ تشخيص نيك و بد را از دست داده و آنها را وارونه تشخيص خواهد داد و ارزشها و ضدّ ارزشها در فكرش جابجا مىشود ، چون چنين عادت كرده است ) » . « 1 » اين حالت گاهى براى يك فرد و گاهى براى جامعه پيدا مىشود . قرآن مىفرمايد : « « أَحَاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ » ؛ آثار گناه سراسر وجودشان را بپوشاند ، آنها اهل آتش هستند ؛ و جاودانه در آن خواهند ماند » . « 2 »

--> ( 1 ) نهج‌البلاغه ، كلمات قصار ، 375 . ( 2 ) بقره ، آيهء 81 .